राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना 2026: पात्रता, लाभ व अर्ज

महाराष्ट्र शासनाकडून आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांतील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण घेण्यासाठी प्रोत्साहन देण्याच्या उद्देशाने विविध शिष्यवृत्ती योजना राबवल्या जातात. त्यापैकी राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना ही विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाची योजना आहे.

अनेक विद्यार्थ्यांना आर्थिक परिस्थितीमुळे अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, फार्मसी, व्यवस्थापन तसेच इतर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांचे शिक्षण घेणे कठीण जाते. अशा विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाचा आर्थिक भार कमी करण्यासाठी महाराष्ट्र शासन या योजनेअंतर्गत पात्र विद्यार्थ्यांना शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्कामध्ये सवलत देते.

या योजनेमुळे विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाची संधी उपलब्ध होते आणि त्यांच्या कुटुंबावरील शैक्षणिक खर्चाचा भार कमी होण्यास मदत होते.

या लेखामध्ये आपण राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना 2026, योजनेचे उद्दिष्ट, पात्रता, आर्थिक लाभ, आवश्यक कागदपत्रे, अर्ज प्रक्रिया आणि महत्त्वाच्या अटी यांची सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत.

1. राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजनेची संपूर्ण माहिती

योजनेचे नाव: राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना

इंग्रजी नाव: Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj Shikshan Shulkh Shishyavrutti Yojna

ही योजना महाराष्ट्र शासनाच्या माध्यमातून राबवली जाते. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांतील विद्यार्थ्यांना व्यावसायिक आणि तांत्रिक शिक्षण घेण्यासाठी आर्थिक मदत देणे हा या योजनेचा मुख्य हेतू आहे.

या योजनेअंतर्गत अभियांत्रिकी, फार्मसी, व्यवस्थापन आणि इतर पात्र व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्कामध्ये आर्थिक सवलत मिळू शकते.

या योजनेचे नियम संबंधित संचालनालय आणि अभ्यासक्रमानुसार वेगळे असू शकतात. त्यामुळे अर्ज करताना आपल्या अभ्यासक्रमासाठी लागू असलेली योजना निवडणे महत्त्वाचे आहे.

2. योजनेचा मुख्य उद्देश

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना सुरू करण्यामागे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्याचा उद्देश आहे.

या योजनेची प्रमुख उद्दिष्टे खालीलप्रमाणे आहेत.

1. उच्च शिक्षणाला प्रोत्साहन: आर्थिक अडचणींमुळे विद्यार्थ्यांचे उच्च शिक्षण थांबू नये यासाठी मदत करणे.
2. शैक्षणिक खर्च कमी करणे: विद्यार्थ्यांच्या शिक्षण शुल्काचा आर्थिक भार कमी करणे.
3. समान शैक्षणिक संधी: आर्थिक परिस्थितीमुळे विद्यार्थ्यांना शिक्षणापासून वंचित राहावे लागू नये यासाठी प्रयत्न करणे.
4. मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन: पात्र व्यावसायिक अभ्यासक्रमांमध्ये प्रवेश घेतलेल्या मुलींना 100% शुल्क सवलतीचा लाभ देणे.
5. व्यावसायिक शिक्षणाला चालना: अभियांत्रिकी, फार्मसी, व्यवस्थापन आणि इतर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांकडे विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहित करणे.
6. आर्थिक स्वावलंबन: शिक्षण पूर्ण करून विद्यार्थ्यांना रोजगार आणि व्यवसायाच्या संधी उपलब्ध करून देण्यास मदत करणे.

3. राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजनेचे फायदे

या योजनेमुळे पात्र विद्यार्थ्यांना अनेक महत्त्वाचे फायदे मिळतात.

3.1 शिक्षण शुल्कामध्ये सवलत

पात्र विद्यार्थ्यांना त्यांच्या अभ्यासक्रमानुसार शिक्षण शुल्कामध्ये 50% किंवा 100% पर्यंत सवलत मिळू शकते.

3.2 परीक्षा शुल्कामध्ये सवलत

या योजनेंतर्गत पात्रतेनुसार परीक्षा शुल्कामध्येही आर्थिक सवलत दिली जाते.

3.3 मुलींसाठी विशेष लाभ

शैक्षणिक वर्ष 2024-25 पासून तंत्रशिक्षण संचालनालयाच्या अखत्यारितील पात्र व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी मुलींना शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्काच्या 100% लाभाची तरतूद आहे.

3.4 कुटुंबावरील आर्थिक भार कमी

महाविद्यालयीन शिक्षणाचा खर्च कमी झाल्यामुळे पालकांना आर्थिक नियोजन करणे सोपे होते.

3.5 व्यावसायिक शिक्षणाची संधी

आर्थिक परिस्थितीमुळे उच्च शिक्षण घेण्यास अडचण येणाऱ्या विद्यार्थ्यांना व्यावसायिक अभ्यासक्रम पूर्ण करण्यासाठी मदत मिळते.

3.6 थेट लाभ हस्तांतरण

योजनेची मंजूर रक्कम संबंधित नियमांनुसार आधार संलग्नित बँक खात्यात किंवा संस्थेमार्फत DBT पद्धतीने वितरित केली जाऊ शकते.

4. योजनेसाठी पात्रता आणि अटी

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजनेचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी शासनाने ठरवलेल्या पात्रता निकषांची पूर्तता करणे आवश्यक आहे.

4.1 सर्वसाधारण पात्रता

1. अर्जदार विद्यार्थी भारताचा नागरिक असावा.
2. विद्यार्थी महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा आणि महाराष्ट्राचे अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate) असणे आवश्यक आहे.
3. विद्यार्थ्याने संबंधित योजनेअंतर्गत पात्र अभ्यासक्रमाला प्रवेश घेतलेला असावा.
4. विद्यार्थ्याच्या कुटुंबाचे एकत्रित वार्षिक उत्पन्न ₹8 लाखांपेक्षा जास्त नसावे.
5. व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी प्रवेश संबंधित सक्षम प्राधिकरणाच्या केंद्रीभूत प्रवेश प्रक्रियेद्वारे (CAP) झालेला असणे आवश्यक असू शकते.
6. व्यवस्थापन कोटा किंवा संस्था स्तरावरील प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना DTE योजनेचा लाभ लागू होत नाही.
7. खाजगी अभिमत विद्यापीठे आणि स्वयंअर्थसहाय्यित खाजगी विद्यापीठांमधील अभ्यासक्रम या DTE योजनेच्या कक्षेत समाविष्ट नाहीत.
8. एका कुटुंबातील पहिल्या दोन अपत्यांना लाभ देण्याची अट लागू आहे.
9. विद्यार्थ्याने इतर कोणत्याही शिष्यवृत्ती किंवा स्टायपेंडचा दुहेरी लाभ घेतलेला नसावा.
10. नूतनीकरणासाठी मागील सत्रातील किमान 50% उपस्थितीची अट लागू असू शकते.
11. अभ्यासक्रमाच्या कालावधीत दोन वर्षे किंवा त्यापेक्षा अधिक शैक्षणिक खंड नसावा.
12. प्रत्येक सत्राची किंवा वार्षिक परीक्षा देणे आवश्यक असू शकते.

वरील अटी संबंधित संचालनालयाच्या योजनेनुसार लागू होतात.

4.2 कोणत्या विद्यार्थ्यांना लाभ मिळू शकतो?

• आर्थिकदृष्ट्या मागास प्रवर्गातील (EBC) पात्र विद्यार्थी.
• आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील (EWS) पात्र विद्यार्थी.
• शासनाच्या संबंधित नियमांनुसार पात्र सामाजिक व शैक्षणिकदृष्ट्या मागासवर्ग (SEBC) विद्यार्थी.
• पात्र व्यावसायिक आणि तांत्रिक अभ्यासक्रमांमध्ये प्रवेश घेतलेले विद्यार्थी.
• संबंधित संचालनालयाच्या नियमांनुसार पात्र पदविका, पदवी आणि पदव्युत्तर अभ्यासक्रमांचे विद्यार्थी.

5. आर्थिक लाभ किंवा अनुदान किती मिळते?

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजनेअंतर्गत मिळणारा लाभ विद्यार्थ्यांचे लिंग, उत्पन्न, अभ्यासक्रम आणि संबंधित संचालनालयाच्या नियमांवर अवलंबून असतो.

5.1 तंत्रशिक्षण संचालनालय (DTE) अंतर्गत लाभ

तंत्रशिक्षण संचालनालयाच्या अधिकृत माहितीनुसार, पात्र व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी लाभ पुढीलप्रमाणे आहे.

5.2 उच्च शिक्षण संचालनालय (DHE) अंतर्गत लाभ

उच्च शिक्षण संचालनालयाच्या योजनेत अभ्यासक्रमाचा प्रकार आणि महाविद्यालयाच्या स्वरूपानुसार लाभ बदलतो.

उदाहरणार्थ, DHE अंतर्गत व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी उत्पन्न ₹2.50 लाखांपर्यंत असल्यास मुलांना शासकीय व अनुदानित महाविद्यालयांत 100% आणि काही विनाअनुदानित महाविद्यालयांत 50% शिक्षण शुल्क सवलत लागू असू शकते. ₹2.50 लाखांपेक्षा अधिक आणि ₹8 लाखांपर्यंत उत्पन्न असल्यास संबंधित नियमांनुसार 50% सवलत लागू होते. पात्र मुलींना व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी 100% शिक्षण शुल्क सवलत दिली जाते. बिगर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांचे नियम वेगळे आहेत.

5.3 शिष्यवृत्तीची रक्कम कशी मिळते?

• मंजूर लाभ दोन हप्त्यांमध्ये वितरित केला जाऊ शकतो.
• पहिला हप्ता साधारणतः ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत आणि दुसरा हप्ता फेब्रुवारी अखेरपर्यंत देण्याची तरतूद DTE च्या माहितीत नमूद आहे.
• रक्कम आधार संलग्नित बँक खात्यात किंवा संबंधित संस्थेला DBT द्वारे जमा केली जाऊ शकते.
• प्रत्यक्ष वितरणाचा कालावधी अर्ज मंजुरी आणि शासनाच्या प्रक्रियेवर अवलंबून असतो.

टीप: वरील लाभांची टक्केवारी ही निश्चित रोख रक्कम नसून पात्र शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्कावर लागू होते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना मिळणारा प्रत्यक्ष आर्थिक लाभ त्यांच्या महाविद्यालयाच्या मंजूर शुल्कानुसार बदलतो.

6. अर्ज प्रक्रिया – MahaDBT वर ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजनेसाठी विद्यार्थ्यांना ऑनलाइन पद्धतीने अर्ज करावा लागतो.

अर्ज प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे आहे.

टप्पा 1 – MahaDBT पोर्टलला भेट द्या

महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत MahaDBT पोर्टलला भेट द्या.

टप्पा 2 – नवीन नोंदणी करा

• नवीन विद्यार्थी असल्यास New Applicant Registration हा पर्याय निवडा.
• आवश्यक वैयक्तिक माहिती भरा.
• मोबाईल क्रमांक आणि ई-मेल आयडी नोंदवा.
• लॉगिनसाठी युजरनेम आणि पासवर्ड तयार करा.

टप्पा 3 – लॉगिन करा

नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर आपल्या युजरनेम आणि पासवर्डच्या मदतीने पोर्टलवर लॉगिन करा.

टप्पा 4 – प्रोफाइल पूर्ण करा

विद्यार्थ्याची वैयक्तिक माहिती, पत्ता, शैक्षणिक माहिती, उत्पन्नाची माहिती आणि बँक खात्याची माहिती भरा.

टप्पा 5 – योग्य शिष्यवृत्ती योजना निवडा

• संबंधित विभाग निवडा.
• राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना शोधा.
• आपल्या अभ्यासक्रमाला लागू असलेली योजना निवडा.
• पात्रता निकष तपासा.

टप्पा 6 – आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा

योजनेसाठी आवश्यक असलेली सर्व कागदपत्रे योग्य स्वरूपात अपलोड करा.

टप्पा 7 – अर्ज तपासून सबमिट करा

अर्जातील सर्व माहिती काळजीपूर्वक तपासा. त्यानंतर अर्ज Submit करा.

टप्पा 8 – अर्जाची स्थिती तपासा

अर्ज सबमिट केल्यानंतर Application ID जतन करा. पोर्टलवर लॉगिन करून अर्जाची स्थिती तपासा.

टप्पा 9 – महाविद्यालयाकडून पडताळणी

अर्ज संबंधित महाविद्यालयाकडे पडताळणीसाठी पाठवला जातो. त्यानंतर विभागीय स्तरावर मंजुरीची प्रक्रिया पूर्ण होते.

अधिकृत पोर्टल: MahaDBT पोर्टल. शैक्षणिक वर्ष 2026-27 साठी नवीन आणि नूतनीकरण अर्ज MahaDBT 2.0 पोर्टलवर स्वीकारले जाणार असल्याची सूचना पोर्टलवर दिली आहे.

7. आवश्यक कागदपत्रे

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजनेसाठी अर्ज करताना विद्यार्थ्यांना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असू शकते.

वरील कागदपत्रांची यादी अभ्यासक्रम आणि संचालनालयानुसार बदलू शकते. अर्ज करण्यापूर्वी MahaDBT पोर्टलवरील संबंधित योजनेची कागदपत्रांची यादी तपासावी.

8. अर्जदार विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या सूचना

या योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी अर्जदारांनी खालील महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात.

1. अर्ज करताना सर्व माहिती अचूक आणि खरी भरावी.
2. उत्पन्न प्रमाणपत्र वैध आणि संबंधित आर्थिक वर्षासाठी ग्राह्य असावे.
3. अर्ज करण्यापूर्वी आपला अभ्यासक्रम या योजनेसाठी पात्र आहे की नाही, याची खात्री करावी.
4. प्रवेश CAP प्रक्रियेद्वारे झाला आहे का, हे तपासावे.
5. बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे आवश्यक आहे.
6. बँक खात्याची माहिती आणि IFSC कोड योग्य भरावा.
7. अपूर्ण कागदपत्रांमुळे अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.
8. अर्जाची अंतिम तारीख चुकवू नये.
9. अर्ज सबमिट केल्यानंतर Application ID सुरक्षित ठेवावा.
10. महाविद्यालयाकडून अर्जाची पडताळणी झाली आहे की नाही, हे नियमित तपासावे.
11. नूतनीकरणासाठी मागील वर्षाची गुणपत्रिका आणि आवश्यक शैक्षणिक माहिती सादर करावी.
12. इतर शिष्यवृत्तीचा लाभ घेत असल्यास दुहेरी लाभासंबंधीचे नियम तपासावेत.

9. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

10. कोणकोणत्या अभ्यासक्रमांसाठी शिष्यवृत्ती मिळते?

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजनेंतर्गत संबंधित संचालनालयाने मंजूर केलेल्या व्यावसायिक आणि बिगर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी लाभ दिला जातो.

अभ्यासक्रमांची पात्रता संचालनालयानुसार वेगवेगळी असते.

व्यावसायिक अभ्यासक्रमांची काही उदाहरणे:

• इंजिनिअरिंग (Engineering)
• फार्मसी (Pharmacy)
• एमबीए (MBA)
• एमसीए (MCA)
• आर्किटेक्चर (Architecture)
• हॉटेल मॅनेजमेंट (Hotel Management)
• बी.एड. (B.Ed.)
• लॉ (Law)
• इतर मान्यताप्राप्त तांत्रिक आणि व्यावसायिक अभ्यासक्रम.

बिगर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांची काही उदाहरणे:

• बी.ए. (BA)
• बी.कॉम. (B.Com.)
• बी.एस्सी. (B.Sc.)
• एम.ए. (MA)
• एम.कॉम. (M.Com.)
• एम.एस्सी. (M.Sc.)

वरील अभ्यासक्रमांची नावे उदाहरणादाखल आहेत. प्रत्येक अभ्यासक्रमाला आपोआप शिष्यवृत्ती मिळते असे नाही. संबंधित विभागाच्या अधिकृत अभ्यासक्रम यादीत अभ्यासक्रमाचा समावेश असणे आवश्यक आहे.

11. DTE आणि DHE शिष्यवृत्तीमध्ये काय फरक आहे?

अनेक विद्यार्थ्यांना DTE आणि DHE अंतर्गत राबवल्या जाणाऱ्या राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिष्यवृत्ती योजनांमध्ये गोंधळ होतो.

या दोन्ही योजना एकाच नावाने ओळखल्या जात असल्या तरी त्यांची अंमलबजावणी वेगवेगळ्या संचालनालयांमार्फत केली जाते.

12. शिष्यवृत्ती आणि फ्रीशिपमध्ये काय फरक आहे?

शिष्यवृत्ती (Scholarship) आणि फ्रीशिप (Freeship) या दोन्ही योजनांचा उद्देश विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी आर्थिक मदत करणे हा असला तरी त्यांचे पात्रता निकष आणि लाभार्थी प्रवर्ग वेगवेगळे असू शकतात.

• शिष्यवृत्ती: पात्र विद्यार्थ्यांना शिक्षण शुल्क किंवा इतर शैक्षणिक खर्चासाठी आर्थिक लाभ दिला जातो.
• फ्रीशिप: शासनाच्या नियमांनुसार पात्र विद्यार्थ्यांचे शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्क माफ किंवा प्रतिपूर्तीद्वारे भरले जाते.
• लाभार्थी: दोन्ही योजनांसाठी संबंधित प्रवर्ग, उत्पन्न मर्यादा आणि अभ्यासक्रमाचे निकष लागू होतात.

त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी आपला प्रवर्ग आणि पात्रता तपासून योग्य योजना निवडणे आवश्यक आहे.

13. शिष्यवृत्ती अर्ज नाकारला जाण्याची कारणे

अनेक विद्यार्थी ऑनलाइन अर्ज करतात; मात्र काही कारणांमुळे त्यांचा अर्ज नामंजूर होऊ शकतो.

प्रमुख कारणे पुढीलप्रमाणे आहेत.

1. अर्जामध्ये चुकीची वैयक्तिक माहिती भरणे.
2. उत्पन्न प्रमाणपत्रातील माहिती आणि अर्जातील माहिती जुळत नसणे.
3. आवश्यक कागदपत्रे अपलोड न करणे.
4. पात्र नसलेल्या अभ्यासक्रमासाठी अर्ज करणे.
5. CAP प्रवेशाची आवश्यक कागदपत्रे उपलब्ध नसणे.
6. महाविद्यालयाची पडताळणी पूर्ण न होणे.
7. बँक खाते आधारशी योग्य प्रकारे लिंक नसणे.
8. योजनेच्या अटींचे पालन न करणे.
9. आवश्यक उपस्थितीची अट पूर्ण न करणे.
10. एकाच वेळी प्रतिबंधित दुसऱ्या शिष्यवृत्तीचा लाभ घेणे.

अर्ज नाकारला गेल्यास MahaDBT पोर्टलवर नकाराचे कारण तपासून संबंधित महाविद्यालयाशी संपर्क साधावा.

14. शिष्यवृत्ती नूतनीकरण (Renewal) प्रक्रिया

या योजनेचा लाभ मागील शैक्षणिक वर्षात घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना पुढील वर्षासाठी शिष्यवृत्तीचे नूतनीकरण करावे लागते.

नूतनीकरणासाठी खालील बाबी महत्त्वाच्या आहेत.

1. मागील वर्षाचा शिष्यवृत्ती अर्ज उपलब्ध असणे आवश्यक आहे.
2. विद्यार्थ्याने पुढील शैक्षणिक वर्षात प्रवेश घेतलेला असावा.
3. मागील वर्षाची गुणपत्रिका सादर करावी.
4. आवश्यकतेनुसार नवीन उत्पन्न प्रमाणपत्र सादर करावे.
5. संबंधित योजनेनुसार उपस्थितीची अट पूर्ण करावी.
6. विद्यार्थ्याने प्रत्येक सत्राची किंवा वार्षिक परीक्षा देणे आवश्यक असू शकते.
7. MahaDBT पोर्टलवर Renewal Application पूर्ण करावा.

टीप: नवीन विद्यार्थ्यांनी Fresh Application आणि जुन्या लाभार्थ्यांनी Renewal Application निवडावा.

15. शिष्यवृत्तीचे पैसे जमा झाले नाहीत तर काय करावे?

काही वेळा अर्ज मंजूर झाल्यानंतरही विद्यार्थ्यांच्या बँक खात्यात शिष्यवृत्तीची रक्कम जमा होण्यास विलंब होऊ शकतो.

अशा परिस्थितीत पुढील गोष्टी तपासाव्यात.

• MahaDBT पोर्टलवर अर्जाची स्थिती तपासा.
• अर्ज मंजूर झाला आहे की प्रलंबित आहे, हे पाहा.
• बँक खाते सक्रिय आहे का ते तपासा.
• आधार क्रमांक बँक खात्याशी लिंक आहे का ते तपासा.
• NPCI Aadhaar Seeding आणि DBT Mapping स्थिती तपासा.
• बँक खाते क्रमांक आणि IFSC कोड योग्य आहेत का ते तपासा.
• संबंधित महाविद्यालयाच्या शिष्यवृत्ती विभागाशी संपर्क साधा.

विद्यार्थ्यांनी आधार सीडिंग आणि NPCI मॅपिंग यांमधील फरक लक्षात घेऊन बँकेत खात्याची DBT स्थिती तपासावी.

16. या योजनेअंतर्गत कोणत्या विद्यार्थ्यांना लाभ मिळत नाही?

सर्व विद्यार्थ्यांना या शिष्यवृत्तीचा लाभ मिळतो असे नाही. काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये विद्यार्थ्यांना अपात्र ठरवले जाऊ शकते.

उदाहरणार्थ:

1. कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹8 लाखांपेक्षा जास्त असणे.
2. महाराष्ट्राचे अधिवास प्रमाणपत्र नसणे.
3. योजनेच्या अधिकृत अभ्यासक्रम यादीत अभ्यासक्रमाचा समावेश नसणे.
4. आवश्यक असताना CAP प्रक्रियेव्यतिरिक्त प्रवेश घेतलेला असणे.
5. व्यवस्थापन कोट्यातून प्रवेश घेतलेला असणे (DTE योजनेसाठी).
6. खाजगी अभिमत किंवा स्वयंअर्थसहाय्यित खाजगी विद्यापीठात प्रवेश घेतलेला असणे (संबंधित DTE/DHE योजनेच्या नियमांनुसार).
7. इतर प्रतिबंधित शिष्यवृत्ती किंवा स्टायपेंडचा लाभ घेतलेला असणे.
8. बिगर पात्र दूरस्थ शिक्षण, ऑनलाइन किंवा अर्धवेळ अभ्यासक्रमात प्रवेश घेतलेला असणे (DHE योजनेच्या नियमांनुसार).

वरील अपात्रतेचे निकष संबंधित संचालनालयाच्या अधिकृत नियमांनुसार लागू होतात.

17. 2026-27 शैक्षणिक वर्षासाठी महत्त्वाची माहिती

शैक्षणिक वर्ष 2026-27 साठी शिष्यवृत्ती अर्ज करताना विद्यार्थ्यांनी MahaDBT पोर्टलवरील नवीन सूचनांचे पालन करावे.

महाराष्ट्र शासनाच्या पोर्टलवर दिलेल्या सूचनेनुसार 2026-27 या शैक्षणिक वर्षासाठी Fresh आणि Renewal अर्ज MahaDBT 2.0 पोर्टलवर स्वीकारले जाणार आहेत.

विद्यार्थ्यांनी खालील बाबी लक्षात ठेवाव्यात:

• नवीन अर्जासाठी Fresh Application निवडा.
• मागील वर्षी लाभ घेतला असल्यास Renewal Application निवडा.
• वैयक्तिक आणि शैक्षणिक माहिती अद्ययावत ठेवा.
• आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
• अर्जाची सद्यस्थिती नियमित तपासा.

अधिकृत पोर्टल: MahaDBT 2.0

18. विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे संपर्क आणि मदत

शिष्यवृत्ती अर्ज करताना काही अडचणी आल्यास विद्यार्थ्यांना खालील माध्यमांतून मदत मिळू शकते.

19. निष्कर्ष: राजर्षी शाहू महाराज शिष्यवृत्ती योजना

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना ही महाराष्ट्रातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांतील विद्यार्थ्यांसाठी एक महत्त्वपूर्ण शैक्षणिक योजना आहे. या योजनेमुळे विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण घेताना येणारा आर्थिक भार कमी होण्यास मदत होते.

विशेषतः अभियांत्रिकी, फार्मसी, व्यवस्थापन आणि इतर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांमध्ये प्रवेश घेतलेल्या पात्र विद्यार्थ्यांना या योजनेचा मोठा फायदा होऊ शकतो. मुलींना 100% शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्क सवलतीचा लाभ मिळत असल्यामुळे त्यांच्या उच्च शिक्षणाला प्रोत्साहन मिळते.

त्यामुळे आर्थिक परिस्थितीमुळे उच्च शिक्षण घेण्यास अडचण येत असलेल्या विद्यार्थ्यांनी या योजनेची माहिती जाणून घेऊन पात्रतेनुसार MahaDBT पोर्टलवर अर्ज करावा.

Tags: राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती, राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज योजना, शाहू महाराज शिष्यवृत्ती, MahaDBT Scholarship, Maharashtra Scholarship, EBC Scholarship, EWS Scholarship, विद्यार्थी शिष्यवृत्ती योजना, शिक्षण शुल्क माफी, महाराष्ट्र सरकारी योजना, Government Schemes Maharashtra, Education Scholarship 2026

अण्णासाहेब पाटील आर्थिक विकास महामंडळ योजना 2026